کد خبر: 12796 | تاریخ انتشار: ۱۲:۵۱:۵۵ - چهارشنبه ۱۴ بهم ۱۳۹۴ | بدون نظر | |

تحلیل رفتارهای پرخطر نسل جدید

این پژوهش توسط خسرو رشید نگارش و در شماره 57 فصلنامه رفاه اجتماعی منتشر شده‌است.
طبق داده‌های پژوهش 35.2 درصد از نوجوانان ایرانی تجربه کشیدنِ سیگار، 51.5 درصد از آن‌ها تجربه قلیان کشیدن، 30.4 درصدِ آن‌ها تجربه رابطه جنسی با میل خود، 9.7 درصدشان تجربه اقدام به خودکشی و… داشته‌اند.

دهه هفتادی‌ها و هشتادی‌ها چه می‌کنند؟

پژوهش‌گر این مقاله نتیجه‌گیر کرده که این رفتارهای پُرخطر ناشی از عوامل مختلف خانوادگی، فردی، آموزشی و اجتماعی هستند.
وی همچنین به این نکته اشاره کرده که باید بر روی چگونگی شکل‌گیریِ رفتارهای پرخطری که فراوانی بیشتری دارند (مانند قلیان‌کشیدن و سیگار کشیدن) تمرکز بیشتری کرد.
انجامِ رفتارهای پرخطر توسط نوجوانان مدت‌هاست که موردِ توجه مسئولان و کارشناسان زیادی است.
البته به گفته برخی کارشناسان بسیاری از این رفتارهای پرخطر به طور کامل توسط مسئولان انکار می‌شوند.
با این‌حال برخی از رفتارهای پرخطر مانند کشیدنِ سیگار و قلیان با درصدِ بالا و استعمال دخانیات در درصد پایین موضوعاتی نبوده‌اند که کسی بتواند آن‌ها را ندیده بگیرد.
اما در میان همه این نگرانی‌ها رفتارهای پرخطر نوجوانان را به طور عمیق‌تر چگونه باید تحلیل کرد؟ یک انسان‌شناس در این‌رابطه می‌گوید “رفتارهای پرخطر نوجوانان را باید ناشی از نبودِ فضایی برای هیجان نوجوانی و کشیده‌شدن این هیجان به فضاهای آسیب‌زا دانست”.
جبار رحمانی -انسان‌شناس و عضو شورای مرکزی انسان‌شناسی و فرهنگ- در گفتگو با فرارو و درباره آمار پژوهشِ انجام‌شده درباره رفتارهای پرخطر نوجوانان اظهار کرد: سخن‌گفتن در مورد این آمار و بحث از اعتبار و روایی آن مستلزم داشتن اطلاعاتی دقیق از نحوه طراحی و جمع‌آوری پرسشنامه‌هاست.
وی تصریح کرد: اما با این‌همه اگر فرض را بر صحتِ روش‌شناختی جمع‌آوری داده بگذاریم، مهم‌تر از همه نه خود داده‌ها بلکه نحوه تفسیر و تحلیل آن‌هاست.
این پژوهشگر درباره تحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده گفت: باید در پیمایش‌های فرهنگی دو مساله مهم را از هم جدا کرد: اعتبار داده‌ها، و اعتبار تحلیل‌ها، همانطور که باید مانع از جمع‌آوری داده‌ها به شیوه‌ای غلط شد باید از تحلیل‌ها و تفسیرهای غلط هم جلوگیری کرد، باید مراقب تفسیرهای هراسناک باشیم.
وی با اشاره به منطق نوجوانی در ادامه توضیح داد: در تحلیل داده‌های دوره نوجوانی باید قبل از همه به منطق دوره نوجوانی توجه کنیم، دوره نوجوانی به تعبیری از لحاظ فرهنگی در جامعه، دوره گذار و دوره تجربه‌های هویتی و کنش‌های جدید است.
این انسان‌شناس ادامه داد: در این دوره است که فرد تلاش می‌کند از جهانِ امن و کنترل‌شده خانواده بیرون بزند و تجربه‌های جدیدی داشته باشد؛ معمولا هم تلاش می‌کند تجربه‌هایی خارج از نرم داشته باشد، به همین‌دلیل رفتارهای غیرنرمال و نابه‌هنجار در میان این گروه سنی بیشتر دیده می‌شود.
عضو هیات علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی ضمن تاکید بر این‌که محتوای دوران نوجوانی محصول فرهنگِ آن جامعه است اظهار کرد: باید دقت کرد که فرم و محتوای تجربه دوره نوجوانی محصولی فرهنگی و این جامعه است که تعریف می‌کند در این دوره چگونه باید بود.
وی در تعرفی این دوره نیز گفت: به همین‌دلیل دوره نوجوانی در جامعه ایرانی همانند برخی دیگر از جوامع دوره‌ای همراه با اضطراب، تحول، سرکشی و تمایل به نابه‌هنجاری‌ها تعریف شده است.
این پژوهش‌گر به همین‌خاطر این میزان تجربه رفتارهای پرخطر را امر چندان خطرناکی ندانسته و تصریح کرد: در دوره‌ای که الگوهای رفتاری‌اش با خروج از نرم تعریف‌شده این مساله چندان عجیب نیست.
وی ادامه داد: ضمن این‌که این نوع رفتارهای پرخطر آن‌چنان هم خطرناک نیستند، بهتر است والدین و مسئولانی که هراس آن‌ها را برداشته، با خودشان فکر کنند مگر در دوره نوجوانیشان آن‌ها خطایی نکرده‌اند یا لابد خودشان معصوم بوده‌اند؟
جبار رحمانی با اشاره به افراطی‌شدن هیجان‌جویی در فرهنگ ایرانی تصریح کرد: باید دقت کرد دوره نوجوانی در فرهنگ ما مستلزم نوعی هیجان‌جویی است که گاه افراطی می‌شود. وقتی فضای اجتماعی ما جایی برای یافتن هیجانات ندارد قطعا افراد به سمت رفتارهای زیرزمینی می‌روند.
این انسان‌شناس در ادامه توضیح داد: باید ببذیریم وقتی فضاهای آشکاری برای رفتارهای هیجانی نوجوانان باشند، قطعا جامعه بیشتر می‌تواند به آن‌ها برای طی این دوره به سلامتی و با کمترین هزینه کمک کند.
وی ضمن اشاره به تحمیل نگاه به نوجوانان اظهار کرد: در شرایطی که نه جامعه و نه خانواده‌ها این منطق فرهنگی دوره نوجوانی را نمی‌پذیرند و می‌خواهند نگاه و تصورات ذهنی خودشان را بر واقعیت تحمیل کنند، هرچه این رفتارها و هزینه‌های آن بیشتر شود سهم و تقصیر والدین و جامعه نیز بیشتر است.
وی ادامه داد: در شرایطی که والدین و جامعه در توهم نوجوانِ پرهیزگار و سربه‌زیر و بدونِ خطا و معصوم هستند و این الگو را بر نوجوان تحمیل کنند که آن نوجوان که می خواهد خودش و جهان پیرامون را به شیوه‌ای غیرنرمال تجربه کند، قطعا به او صدمه بیشتری خواهند زد.
رحمانی در تشریح دلایل این امر تصریح کرد: نظام فرهنگی حاضر نیست آگاهی لازم را نسبت به این دوره و راه‌های کاهش هزینه ها و جبران خطاها به نوجوانان و والدین بیاموزد، چون قطعا هزینه ها بیشتر خواهند شد،عضو شورای مرکزی انسان‌شناسی و فرهنگ همچنین گفت: من پیشتر اشاره کردم که این رفتارهای پرخطر و تمایل نوجوانان به تجربه آن مقتضای این دوره و لزوما یک تمایلِ پایدار نیست. اگر این‌گونه بود که ما با جامعه‌ای سرشار از مجرم مواجه بودیم.
وی ادامه داد: با گذر از این دوره قطعا جذابیت رفتارهای پرخطر تمام خواهند شد، در نتیجه کاملا غلط است که این نوجوانان را در ساختن آیندهِ جامعه دارای مشکل دانست.
این انسان‌شناس در پاسخ این سئوال که “آیا این نسل به‌دلیل رفتارهای پرخطر بی‌اخلاق است؟” توضیخ داد: این روزها مکررا این نوع ارزیابی را می‌شنویم؛ این‌که نوجوانان و دهه هفتادی یا هشتادی‌ها کلا متفاوتند و از اخلاق به دور هستند و وای به جامعه‌ای که آن‌ها می خواهند متولی‌اش باشند.
این پژوهشگر تاکید کرد که این نوع نگاه به نوجوانان امروز خودخواهانه است و در ادامه اظهار کرد: به نظرم این قضاوت‌ها خیلی خودخواهانه و ناشی از نوعی خودشیفتگی نسل قبلی نسبت به نسل جدید است.
رحمانی گفت: به قول یکی از محققان این نسل، نسلی بدون آرمان‌های بزرگ است. اگر این فرض غلط را بپذیریم که این‌ها نسلی بی‌اخلاق هستند، قطعا محصول نسل قبلی هستند،
وی همچنین تصریح کرد: نسل قبلی است که آن‌ها را ناهنجار بار آورده چون خود نسل قبل، این ناهنجاری را رویه عملی زندگی‌اش کرده است.

ویژگی‌های نسل امروز چیست؟
رحمانی ویژگی‌های نسل امروز را برشمرده و گفت: این نسل قطعا همانند نسل قبلی به آرمان‌خواهی‌ها و آرمان‌پردازی‌های ایدىولوژیک پایبند نیست، این نسل اصولا از تخیل بر فراز ابرهای خیالین پرهیز می‌کند. این نسل زندگی را واقعی تجربه می‌کند، ایدئلوژی را بر بیولوژی و توهم را بر واقعیت تحمیل نمی کنند.
وی ادامه داد: نوجوانان امروز نسلی هستند که هم هنجارمندی و نابه‌هنجاری را در نسبتی عینی با واقعیت پیرامون تعریف می‌کنند و هم از بی‌اخلاقی‌ها و منطق فرهنگی‌ای که در نسل قبلی موجب رشد سیستماتیک بی‌اخلاقی و فسادهای گسترده در حوزه‌های عمومی و خصوصی شده به دور هستند و فاصله می‌گیرند.
رحمانی تاکید کرد: اینها نسلی مرتبط با واقعیت هستند، از بلندپروازی‌های نسل‌های قبلی که وضعیت آنومیک امروزی را ایجاد کرده پرهیز دارند.
عضو هیات علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی در انتقاد به نسل قدیمی‌تر گفت: به نظرم نسل بزرگترهای امروزی بهتر است به‌جای اصلاح نسل آینده خودش را اصلاح کند. این نوع قضاوت در مورد نسل آینده فرافکنی میراث امروزی به نسل فردا و تحمیل‌کردن مسئولیت آن بر نسل جدید است.
این انسان‌شناس همچنین اظهار کرد: به همین‌دلیل به نظرم بهتر است به‌جای قضاوت در باب انحطاط اخلاقی نوجوانان امروزی، به فکر این باشیم که جامعه و بزرگترهای امروزی چه نقش و سهمی می‌توانند برای بهبود زندگی این نسل داشته باشند.
وی خطاب به مسئولان گفت: بزرگترها و به‌خصوص مسولان دل‌نگرانِ نسل آینده بپذیرند که اگر هم نوجوانان امروز فاقد اخلاق هستند و نسل آینده‌ای بی‌اخلاق خواهیم داشت، بزرگترها و مسولان امروز مقصرند.
عضو هیات علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی همچنین گفت: آن‌چه که موجب نگرانی از آینده می‌شود نسل نوجوان امروز و رفتارهای پرخطر آن نیست، بلکه جامعه پرخطر امروز و فضاهای سرشار از خطا و فساد و بی اخلاقی بزرگترهاست که قطعا نسل آینده را فاسد می‌کند.
این انسان‌شناس ضمن ذکر این نکته که نسل جدید امید به اصلاح وضع موجود دارد گفت: شاید بشود گفت که نسل آینده برای جامعه نه تنها خطرناک نیستند، بلکه با همه دشواری‌هایی که دارند، تنها به‌امید اصلاح وضع موجود هستند.

منبع: فرارو

RelatedPost

استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است

ارسال نظر


آخرین موضوعات