کد خبر: 14888 | تاریخ انتشار: ۱۴:۰۵:۴۸ - پنجشنبه ۲۴ فرو ۱۳۹۶ | ۲ نظر | |

میزگرد انتقادی مددکاران اجتماعی در ایرنا به مناسبت روز ملی مددکاری اجتماعی

در کشورهای پیشرفته هنگامی که با مشکل نارضایتی عمومی مواجه می شوند، فورا با نخبگان اجتماعی جلسه ای تشکیل می شود اما سئوال اینجاست که چرا سیاستمداران و اقتصاددانان در این جلسه نیستند و چرا نخبگان اجتماعی ؟

 امروزه کشورهایی که در سطح بالایی از رفاه قرار دارند ، مهم ترین محور فعالیت خود را در حوزه اجتماعی و مددکاران اجتماعی را در کانون توجه خود قرار داده اند تا از این طریق اعتماد عمومی مردم را جلب کنند و به ویژه از آسیب های اجتماعی بکاهند.
همزمان با گسترش صنعت و پیش رفتن به سوی توسعه ، آسیب های اجتماعی نیز روی دیگر خود را نشان می دهند ، آسیب هایی که دیگر مثل گذشته ساده نیستند و پر پیچ و خم شده اند و هرکسی قادر به حل کردن آنها نیست.
امروز وضعیت آسیب های اجتماعی در کشور به گونه ای شده که مدیران عالی رتبه کشوری مستقیما وارد این مقوله شده اند و سازمان های اجتماعی مانند بهزیستی با توجه به فرمایشات رهبر معظم انقلاب در این زمینه اولویت کار خود را مقابله با این آسیب ها و کنترل آن گذاشته اند.
برنامه ها در حال اجرایی شدن هستند و نخستین گام ها برداشته شده اما به نظر می رسد هنوز از مهم ترین مولفه پیشگیری و حتی درمان آسیب ها یعنی مددکاران اجتماعی غفلت شده و آنچنان که باید از توانایی این قشر استفاده نمی شود.
مددکاران اجتماعی در شرایط فعلی با چالش های فراوانی روبرو هستند و از سوی دیگر مردم نقش مددکار را فقط در حمایت های مالی محصور می دانند.
از این رو ایرنا با برگزاری یک میزگرد به مناسبت روز ملی مددکار اجتماعی با حضور سیدحسن موسوی چلک رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران، لیلا ارشد مددکار اجتماعی و رئیس خانه خورشید و سیدجلال ساداتیان مددکار اجتماعی چالش های مددکاران اجتماعی و ارتباط آن با وضعیت آسیب های اجتماعی در ایران را بررسی کرده است.

**چگونگی شکل گیری مددکاری اجتماعی
سیدجلال ساداتیان مددکار اجتماعی در این میزگرد ابتدا در مقدمه ای ، چگونگی شکل گیری مددکاری اجتماعی در جهان را تشریح می کند و می گوید: انسان ها از ابتدا نیز گرایشات اجتماعی را داشتند و در جوامع اولیه ، هنگام به وجود آمدن مشکل، بیشتر خانواده محور بودند و خانواده مشکل را جبران می کرد.
وی می افزاید: با گسترده تر شدن جوامع و شکل گیری جامه سنتی، علاوه بر خانواده ایل ، قبیله و طایفه نیز به کمک حل مشکل افراد می آید.
وی خاطرنشان می کند: در جوامع نسبتا مدرن نیز برای حل مشکلات، نهادها، جایگزین –البته نه بطور مطلق- خانواده و ایل و طایفه می شوند که خاستگاه آنها دولت ها هستند.
وی ادامه می دهد: این نهادها ابتدا از منظر مدیریت جامعه ، مشکلات افراد را برطرف می کنند اما کم کم وجوه انسانی نیز مورد توجه قرار می گیرد و مددکاری اجتماعی از اینجا شکل می گیرد.
ساداتیان می گوید: مددکاری اجتماعی در نهاد انسان هست، یعنی اگر کسی زمین می خورد همه می دوند که او را بلند کنند اما به عنوان یک حرفه با مباحثی مانند مدیریت ، برنامه ریزی و اجرا در ارتباط است و سه روش کار شامل کار با فرد، کار با گروه و کار با جامعه را دربرمی گیرد.**مددکار می تواند جلوی آسیب ها را بگیرد
این مددکار اجتماعی اضافه می کند: مددکار از طریق مدیریت هم می تواند از آسیب های اجتماعی و مشکلات افراد ، پیشگیری کند و هم جلوی ورودی آسیب ها را بگیرد و هم می تواند آسیب ها را به سمت درمان ببرد.
ساداتیان تصریح می کند: بخشی از نقص ها و مشکلات افراد ،جسمی ، بخش دیگر روحی ، روانی و ذهنی و بخشی از آن نیز مالی و اقتصادی است که هر کدام از اینها مدیریت های خاص خود را می طلبد.
وی تاکید می کند: مددکاری به مدیریت، برنامه ریزی و اجرا توجه دارد و مددکاران ،علم و دانش ، مهارت های لازم و جنبه های دقیق و ظریف روحی و روانی این کار را دارند.
وی ، مددکاری را به مثابه هنری تعریف می کند که می تواند همه این ظرائف را تلفیق و اجرا کند.

**آموزش مددکاری اجتماعی در ایران به شدت ضعیف است
سیدحسن موسوی چلک رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران نیز در این میزگرد با اشاره به
60 سال سابقه علمی مددکار اجتماعی در ایران می گوید: با وجود گذشت این مدت زیاد هنوز با چالش های زیادی مواجه هستیم.
وی می افزاید: این چالش ها برگرفته از ظرفیت ها و توانایی هایی است که این حرفه دارد و نوع نگاهی که امروز دنیا به این حوزه دارد.
وی ، بخش آموزش را در جایگاه نخست چالش های مددکاران قرار می دهد و معتقد است که به شدت آموزش مددکاری اجتماعی ایران، آموزش ضعیف است.
وی تصریح می کند: باوجود اینکه اسفندماه سال گذشته سرفصل جدیدی برای رشته مددکاری در وزارت علوم تصویب شد اما حتی 10 درصد نیاز امروزحوزه اجتماعی مددکاری اجتماعی نیز در دانشگاه تدریس نمی شود.

**بی تخصص ها جای مددکاران را گرفته اند
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: برغم اینکه ظرفیت های بالقوه خیلی زیادی داریم اما در عمل نتوانستیم مددکاری اجتماعی حرفه ای را متمایز کنیم به همین دلیل امروز 90 درصد کسانی که کار مددکاری اجتماعی را انجام می دهند، تخصص مددکاری اجتماعی را ندارند.
چلک می افزاید: این مساله نشان می دهد ما برای اینکه ثابت کنیم تخصصی هستیم حتما باید قوی شویم ، قدرت مددکاران نیز در دانش و مهارت و تجربه است.

**دانش بومی مددکاری اجتماعی وجود ندارد
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران ، فقر تولید دانش مددکاری را یکی دیگر از چالش های مددکاران اجتماعی در ایران می داند و می گوید: امروز دانش بومی در مددکاری اجتماعی ایران چندان جایگاهی ندارد.
چلک تصریح می کند: حتی سهمی در تولید دانش جهانی در حوزه مددکاری اجتماعی با 60 سال سابقه به صورت مستند نداریم.

**ارتباط بین رشته ای در مددکاری وجود ندارد
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: ضعف دیگر مددکاری ، این است که آن را بین رشته ای می دانیم اما نتوانسته ایم ارتباط منطقی آن را با سایر رشته های مرتبط به درستی تعریف کنیم.
چلک می افزاید: ارتباط مددکاری اجتماعی با مشاوره تدریس می شود، اما یک جزوه ، یک کتاب مشخص که سهم مددکاران در این ارتباط چگونه است ، سهم مشاوران در تعامل با مددکاران چگونه است، مشخص نیست.
وی خاطرنشان می کند: حتی اگر در دانشگاه روانشناسی، جامعه شناسی و حقوق می خوانیم باز هم هیچ درسی نداریم که اینها را تکمیل کنیم که چگونه از ظرفیت های یکدیگر استفاده کنیم.
وی ادامه می دهد: اگر امروز می بینیم مددکاری موفق بوده براساس قابلیت های فردی بوده. توانمندی های آموزشی ما در این بخش نبوده است.

**حوزه اجتماعی در سیاستگذاری ها مغفول مانده است
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: چالش دیگر ما در حوزه سیاستگذاری ها است. این سیاستگذاری فقط در حوزه اجتماعی به مددکاری برنمی گردد بلکه بطورکلی حوزه اجتماعی در سیاستگذاری مغفول مانده که مددکاری اجتماعی بخشی از آن است.
چلک درعین حال می افزاید: در چند سال اخیر وضعیت بهتر شده است بطورمثال در بخش اجتماعی برنامه ششم توسعه ، تقریبا می توان گفت 90 درصد از ادبیات و تفکر مددکاری اجتماعی استفاده شده است.
وی با اشاره به برگزاری جلسه مددکاری در گناباد با حضور 400 متخصص از تاثیر برگزاری این جلسه در برنامه های کشوری خبر می دهد و می گوید: در برنامه ششم توسعه ، پنج تا 6 بار کلمه مددکاری اجتماعی می آید. قبل از آن فقط در برنامه چهارم توسعه ، شاید دو ماده آورده بودیم.

**نقش مددکاران پررنگ تر شد اما فاصله پابرجاست
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: اکنون در آیین دادرسی کیفری جدید، تشکیل پرونده شخصیت با مددکاران اجتماعی است؛ در قانون مجازات اسلامی جدید نیز استفاده از ظرفیت مددکاران اجتماعی بیشتر شد.
چلک اضافه می کند: مددکاران اجتماعی در حوزه های حاشیه نشینی ، خانواده، کودک و آسیب حضور پررنگی دارند.
وی خاطرنشان می کند: بنابراین اکنون نقش مددکاران اجتماعی کمی پررنگ تر شده اما آنچه که تصویب می شود با آنچه که اجرا می شود فاصله معناداری بین آنها وجود دارد.

**سیاستگذارانی که دانش اجتماعی ندارند
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران معتقد است که همچنان در حوزه سیاستگذاری، فرصت برای کار بیشتری در مقوله اجتماعی داریم.
چلک تصریح می کند: اصلا کلمه سیاستگذاری اجتماعی را اولین بار در انگلیس «تیتموس» بر اساس انباشت اطلاعات مددکاران اجتماعی مطرح کرد اما همین امروز که ویژگی مثبت سیاستگذاری را گفتم بسیاری از سیاستگذاران ما ، دانش اجتماعی ندارند تا چه برسد به دانش تخصصی مددکاری اجتماعی.
وی با اشاره به بعد مدیریت اجتماعی، اضافه می کند: بسیاری از مدیران اجتماعی ما غیراجتماعی هستند؛ مدیرانی که دانسته یا نادانسته انتخاب می شوند. اگر قبلا می گفتم غفلت می کنیم امروز هیچکس مخالف تخصص گرایی نیست.

**تاثیر منفی تصمیم گیری های مدیران ناآشنا با مسائل اجتماعی
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: ممکن است مدیری از یک متخصص اجتماعی، دلسوزتر باشد اما اگر دانش این حوزه را نداشته باشد با تصمیم گیری نادرست ، اثر منفی خود را روی جامعه می گذارد.
چلک تصریح می کند: همیشه از این موضوع در حوزه اجتماعی رنج می بردیم، می بریم و فکر می کنم خواهیم برد و همچنان این موضوع ادامه خواهد داشت.

**جای خالی نخبگان اجتماعی در سیاستگذاری
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران خاطرنشان می کند: نخبگان اجتماعی در دولت جایگاهی ندارند. بحث سیاسی نمی کنیم. من هم یک مدیر دولتی هستم. دوره های قبل و قبل تر هم همین بوده و جایگاهی برای نخبگان اجتماعی در حوزه سیاستگذاری قائل نیستیم.
چلک تصریح می کند: برای همین مهندسان ، پزشکان و اقتصاددانان ، سیاستگذاران اجتماعی کشور می شوند و طبیعی است که آثار آن را داریم می بینیم.
وی اضافه می کند: خروجی این سیاستگذاری های ناکارآمد به سمت سازمان های اجتماعی می آید. اگر آمار جرم و آسیب ما زیاد می شود ، کودک خیابانی و زن روسپی زیاد می شود همه اینها تحت تاثیر سیاستگذاری های ناکارآمدی است که جای دیگر گرفته می شود.

**تبعات اجتماعی طرح های کشوری دیده نمی شود
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: مسکن مهر می زنیم تبعات اجتماعی آن لحاظ نمی کنیم.
چلک می افزاید: اپراتور تلفن همراه را کاری می کنیم که من بتوانم چهره افراد را پشت مانیتور گوشی ببینم اما تبعات اجتماعی آن را کاری نمی کنیم.

**صبر می کنیم اول مشکل ایجاد شود بعد آن را حل کنیم
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: مددکاری اجتماعی کشور، ‘مشکل محور’ است، همیشه صبر کردیم اتفاقی بیفتد و بعد مددکاری اجتماعی ورود کند.
چلک می افزاید: به همین دلیل چون جامعه هر روز مسائل اجتماعی اش بیشتر می شود ، اثر خدمات ارزنده مددکاران اجتماعی روی شاخص های سلامت اجتماعی، شاخص های رفاه و پیشگیری از جرم نشان داده نمی شود. به همین دلیل هر سال افرادی که به دلیل مشکلات با آنها سر و کار داریم ، بیشتر می شود برغم اینکه ما خیلی کار می کنیم چون مددکاری را مددکاری مشکل محور کردیم .
وی تاکید می کند: مددکاری مشکل محور ، مددکاری اثربخش نیست. باید به سمت مددکاری نیازمحور و پیشگیری سطح یک برویم و قبل از اینکه مردم به مددکار مراجعه کند، ما باید مداخلات خود را انجام دهیم.

**مددکاری مرکز محور جواب نمی دهد
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: اشکال دیگر ما در ساختار اجرایی این است که مددکاری ما عمدتا مرکز محور است یعنی مرکز راه اندازی می کنیم که مردم مراجعه کنند.
چلک می افزاید: اگرچه اخیرا کارهای اجتماع محور مانند اورژانس اجتماعی ، خطوط تلفنی، سی بی یو یا همان برنامه های اجتماع محور محلی و کارهایی از این دست آغاز شده و در حال تغییر مسیر هستیم اما خیلی دیر این فعالیت ها را شروع کردیم.
وی تصریح می کند: کاری که قبل از انقلاب در دروازه غار انجام می دادند سال های سال تعطیل شد. آن موقع داشتند مددکاری اجتماع محور را اعمال می کردند. مددکاران می رفتند جایی که مردم بودند. با مردم زندگی می کردند و با آنها کار می کردند و نیاز و خواسته آنها را رصد می کردند.
چلک تاکید می کند: بنابراین نیاز داریم تا آینده نگری و آینده پژوهی را در حوزه مددکاری اجتماعی تقویت کنیم.

**مددکاران ، سازمان نظام ندارند
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: اکنون پزشکان برای خودشان نظام پزشکی دارند، مددکاران اجتماعی نیز یک مدافع صنفی می خواهند. ما مدافع صنفی نداریم. انجمن مددکاری اجتماعی نیز براساس ارتباطات میان فردی ایجاد شد.
چلک خاطرنشان می کند: پزشکان ، روانپزشکان، پرستاران و مهندسان، نظام دارند . اگر ما شعار می دهیم که کار را باید به مردم واگذار کنیم چرا به این سمت نمی رویم .
وی ادامه می دهد: مددکاری که 60 سال سابقه دارد ، چرا نظام ندارد.
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران در ادامه به اصل 44 قانون اساسی مبنی بر خصوصی سازی اشاره می کند و می گوید: ناظر اصل 44، اتاق بازرگانی ایران، است یعنی یک بخش خصوصی می آید ناظر اصل 44 می شود و قانون مجلس این را تائید می کند . آیا ما به این ضرورت نرسیدیم که در حوزه اجتماعی هم جایی را می خواهیم که این نقش را ایفا کند.
چلک می افزاید: بطور قطع، تنها گروهی که می تواند بیش از همه در مسائل اجتماعی ایفای نقش کند ، مددکاران هستند و این گفته ، نگاه انحصاری و حرفه ای نیست.
وی تاکید می کند: اگر پزشک و روانشناس و دامپزشک می تواند نظام داشته باشد ، مددکاری اجتماعی نیز نیازمند نظامی است که بتواند مدافع حقوق صنفی باشد و بخشی از کار دولت را در صدور مجوزها نظارت ، آموزش و پژوهش را بتواند انجام دهد.

**انتظارات از یک مددکار اجتماعی چیست؟
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: طبق تعاریف بین المللی سال 2015 از مددکاری اجتماعی ، اصلا مددکاری اجتماعی آن مددکاری اجتماعی نیست که ما داریم ، امروز می گویند که مددکار اجتماعی باید سهمش را در توسعه اجتماعی کشور ، تغییرات و نظم اجتماعی، انسجام اجتماعی، توانمندسازی اجتماعی و تسهیل گری اجتماعی ، ایفا کند.
چلک می افزاید: همچنین مددکار باید سهم خود در ایفای نقش درعدالت اجتماعی، مسئولیت اجتماعی ، سلامت اجتماعی ، سرمایه اجتماعی، نشاط و رفاه اجتماعی و بهزیستی اجتماعی ، تعریف و مشخص کند. اینها موضوعاتی است که از مددکار اجتماعی می خواهند. بنابراین دیگر مددکاری فردمحور وجود ندارد.
وی تصریح می کند: متاسفانه مددکاری اجتماعی ایران، مددکاری فردمحور است درحالیکه امروز در دنیا از مددکار اجتماعی خواسته می شود دنبال جامعه ای باشد که مردم، به زیستن اجتماعی را تجربه کنند و میزان شاخص های اجتماعی در آن بالا برود و این وضعیت مستلزم این است که سهم مددکار در این حوزه ها تعریف شود.
وی ادامه می دهد: کتابی نداریم که جایگاه مددکار اجتماعی و انسجام اجتماعی را تعریف کرده باشد. سهم مددکاری اجتماعی در توسعه اجتماعی و مسئولیت اجتماعی کجاست.
چلک اضافه می کند: البته در هشت سال اخیر با مشورت اساتید مربوطه در انجمن روی همه مفاهیم کار شده و اکنون کتاب مولفه های نوین مددکاری اجتماعی (نوشته خودم) زیر چاپ است اما واقعیت این است که مددکاری اجتماعی یک بازنگری اساسی بر مبنای این تعریف می خواهد.
وی می گوید: این بازنگری باید در تمام ابعاد سیاستگذاری ، آموزش ، برنامه های اجرایی و ساختار مدیریت مددکاری اجتماعی اتفاق بیفتد.
وی می افزاید: اگر این اتفاق نیفتد ما همچنان نمی توانیم ظرفیت های بالفعل و بالقوه مددکاری اجتماعی در راستای به زیستی اجتماعی را به کار گیریم.

**مددکار اجتماعی باید قوی شود
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران می گوید: بکارگیری ظرفیت های مددکاری اجتماعی، مستلزم این است که مددکاران قوی شوند.
چلک می افزاید: قدرت مددکار در دانش و تجربه، همکاری و همگرایی اش و در تفاهم به رسیدن به یک هدف مشترک است.
وی تصریح می کند: مطمئنا اگر مددکاران اجتماعی ، اثربخش نباشند ، جامعه آنان را پس خواهد زد.
وی ادامه می دهد: سطح مددکار اجتماعی هر سال در ساختار اداری در حال توسعه است اما برای کار عمقی حتما باید بازنگری کنیم و آموزش یکی از کلیدی ترین محورهایی است که می تواند در این بخش به ما کمک کند.

**محدودیت و موانع دست و پاگیر مددکاران
لیلا ارشد مددکار اجتماعی و رئیس خانه خورشید در واکنش به گفته های چلک رئیس انجمن مددکاری اجتماعی که معتقد است مددکاران باید قدرت خود را افزایش دهند ، در این میزگرد می گوید: خیلی تقصیر را متوجه مددکاران نمی بینم.
وی می افزاید : وقتی که 90 درصد پست های مددکاری را غیرمددکاران دارند، چگونه باید قوی شد.
وی تصریح می کند: ‘بازدید از منزل’ یکی از ابزار من است و خیلی هم در تشخیص مشکلات و آسیب ها ، موثر است اما درواقع باید این کار را غیرقانونی انجام دهم ، هر بار که من می روم خطر اینکه بیایند من را دستگیر کنند و بگویند تو چکاره هستی و اصلا تو با چه مجوزی ورود کردی به خانه، وجود دارند.
وی تصریح می کند: اکنون مددکار اجتماعی اورژانس اجتماعی (سازمان بهزیستی) اجازه ورود به خانه را ندارد، پس چطور انتظار دارید حرفه ای که این همه محدودیت دارد، بتواند کاری انجام دهد.

**دانشجویانی که رشته مددکاری را شانسی انتخاب می کنند
این مددکار اجتماعی می گوید: یکی از محدودیت های امروز مددکاران ، تشخیص ندادن صلاحیت ها است.
ارشد به نقل خاطرات گذشته خود از چگونگی انتخاب دانشجویان مددکاران اجتماعی می پردازد و می افزاید: در دوره من، سه مصاحبه اولیه داشتم و این مصاحبه ها با حضور خود رئیس دانشکده و چهار نفر از اساتید دانشگاه برگزار می شد. یعنی دان%

استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است


۲ دیدگاه مطلب براي " میزگرد انتقادی مددکاران اجتماعی در ایرنا به مناسبت روز ملی مددکاری اجتماعی " ارسال شده است.

  1. موسوی چلک :

    با سلام واحترام
    خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران(ایرنا) صحیح است.ارادتمند وسپاس از اطلاع رسانی شما.موسوی چلک

  2. وب سایت تخصصی مددکاران اجتماعی :

    با تشکر از آقای موسوی چلک اصلاح شد


آخرین موضوعات