کد خبر: 6026 | تاریخ انتشار: ۰:۰۱:۱۵ - پنجشنبه ۱۹ بهم ۱۳۹۱ | بدون نظر | |

بچه‌های کار و خیابان، ناامید از آیین‌نامه‌های بی‌سامان

کوچه و خیابان‌های این شهر، کلاس درس برخی از کودکان خسته و رنگ‌پریده‌ای است که به جای مشق‌هایی دوران کودکی در خیابان پرسه می‌زنند تا روزی خانواده‌شان را بین زباله‌گردی، فال‌فروشی و گل‌فروشی پیدا کنند.
به گزارش نامه به نقل از هفته نامه متن، البته خیلی‌های دیگرشان کمرشان زیربار سنگین کار سخت کارگاه‌های زیرزمینی خم شده است. نه بیمه هستند و نه از حقوق کودکی خود چیزی می‌دانند. در همان کارگاره‌های زیرزمینی با مفاهیمی آشنا می‌شوند که تا پایان عمر از ذهن‌هایشان پاک نمی‌شود. آنان کودکان کارند که به علت فقر خانواده تمام کودکی‌شان به یغما می‌رود.

کار سیاه کودکان
نه کودکی کرده که کودک خطابش کنیم، نه می‌داند کودکی کردن یعنی چه؟ او همچون خیلی از کودکان رهاشده در شهر، کوله‌بار زندگی خانواده‌اش را به دوش می‌کشد. نام‌شان را کودک کار و خیابان گذاشته‌اند؛ همان کودکانی که جامعه، «دشنام»، «توهین» و «بی‌حرمتی» را هر روز به آنها هدیه می‌دهد. هزاران هزار کودک کار در گوشه و کنار این کشور در کارگاه‌هاى کوچک و بزرگ حضور دارند، کسی هم خبر از حال و روزشان ندارد و رویایشان فقط حضور در مدرسه است.

آن‌طور که آمارهای سازمان بهزیستی می‌گوید، یک‌میلیون و 400 هزار کودک کار و خیابان در کشور وجود دارد. بر اساس آمارهای غیررسمی، تعداد کودکان خارج از مدرسه دو میلیون و 400 هزار نفر است که یا در خیابان‌های شهر یا در کارگاه‌های زیرزمینی مشغول کارند. به گفته کارشناسان تعداد کودکان کار و خیابان روز به روز بیشتر می‌شود و این در حالی است که سن این کودکان نیز به پنج سال رسیده است.

حسین زارع‌صفت، مدیرعامل سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران، چندی پیش در گفت‌وگو با «ایلنا»، با اشاره به اینکه سن کودکان کار، 5 تا 17 سال است، اعلام کرد: «حضور کودکان کار در سطح شهر افزایشی ۱۵درصدی داشته است. درواقع، هر سال بر شمار کودکان کار و خیابان افزوده می‌شود.»

آیین‌نامه روی آیین‌نامه
افزایش سال به سال کودکان کار و خیابان در حالی در کشور به عنوان یک مساله اجتماعی مطرح شده است، که به اعتقاد بسیاری از فعالان حقوق کودک، سازمان بهزیستی کشور متولی اصلی ساماندهی این کودکان است و به قوانین و مقررات مربوط به کودکان در این حوزه توجهی نمی‌کند. فعالان حقوق کودک به آیین‌نامه ساماندهی کودکان کار و خیابان اشاره می‌کنند و معتقدند سازمان بهزیستی از سال 84 تاکنون هیچ اقدامی در راستای اجرای این آیین‌نامه انجام نداده است. به رغم انتقادات کارشناسان، نمایندگان مجلس و مسئولان قوه قضائیه از این سازمان، هنوز بهزیستی به انتقاد منتقدان بی‌توجه است.

به طوری که همایون ‌هاشمی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، در آخرین اظهارنظر خود درباره ساماندهی کودکان کار و خیابان گفته است: «تا به حال هیچ اعتباری برای ساماندهی و نگهداری کودکان کار و خیابانی به بهزیستی پرداخت نشده است. بهزیستی در چند سال اخیر بیش از وظایفش در حوزه ساماندهی کودکان خیابانی وارد شده است. بر اساس قوانین و مقررات، شهرداری مسئول ساماندهی کودکان کار و خیابانی است.» این در حالی است که بر اساس لایحه ساماندهی کودکان کار و خیابان، سازمان بهزیستی در کنار 11 ارگان اجتماعی، وظیفه ساماندهی کودکان را برعهده دارد. با این حال مدیران این سازمان معتقدند آیین‌نامه کودکان کار و خیابان، قدرت اجرایی لازم را ندارد.

همین موضوع موجب شد کارشناسان وزارت رفاه، تعاون و تامین اجتماعی با همکاری کارشناسان سازمان بهزیستی، آیین‌نامه مزبور را مورد بررسی قرار دهند. محمد نفریه، معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، در حالی از «تصویب آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی در هیات دولت» خبر داد که آیین‌نامه‌ای با همین نام در فهرست آیین‌نامه‌های دولتی وجود دارد. هیات وزیران در جلسه 26/4/1384 بنا به پیشنهاد وزارت رفاه و تامین اجتماعی که در تاریخ 11/4/1384 به دولت رفته بود، آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی را در پنج فصل و 12ماده تصویب کرد. این آیین‌نامه در هیات دولت به استناد ماده یک و بند الف ماده 15 قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی، مصوب 1383و ماده97 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی‌، اجتماعی و فرهنگی‌جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1383تصویب‌ و در 4/5/1384 ابلاغ شده است و امضای محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور وقت را پای خود دارد. به موجب تصویب آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی در سال ۸۴ در هیات دولت، باید کمیته‌ای به نام کمیته ساماندهی کودکان کار و خیابان تشکیل می‌شد، اما این آیین‌نامه هیچ‌گاه اجرایی نشد و حالا مسئولان خبر از آیین‌نامه جدید ساماندهی کودکان کار و خیابان می‌دهند. به گفته نفریه، این آیین‌نامه وظایف دستگاه‌ها را به خوبی تشریح کرده است. از سوی دیگر بسیاری از جامعه‌شناسان بر این باورند که مشکل اصلی سازمان بهزیستی خلاء قانونی نیست.

مشکل، نبود مدیران متخصص و مقتدر برای رسیدگی به وضعیت آسیب‌های اجتماعی است. مصطفی اقلیما، مددکار اجتماعی، در این باره می‌گوید: «اگر مدیران این سازمان، متخصص و باشهامت بودند و اعلام می‌کردند که با بودجه اختصاص‌یافته طی این سال‌ها نمی‌توان آسیب‌های اجتماعی را مدیریت کرد و همچنین اگر مدیران این سازمان پافشاری می‌کردند و با دلایل مستدل، دولت و نمایندگان مجلس را قانع می‌کردند، امروز بودجه‌ بیشتری داشتند. این امر دور از دسترس نیست، زیرا نهادی مانند کمیته امداد که نصف وظایف سازمان بهزیستی را هم ندارد، بودجه‌ای دو برابر بودجه این سازمان را در اختیار دارد.»

تورم موجب کار کودکان می‌شود
طبق بررسی‌های دکتر راهور، مسئول پژوهش مرتبط با فقر بین کودکان خیابانی و عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا(س)، رشد فقر در کودکان کار و خیابان از سال ۸۴ تا ۸۸ روند صعودی داشته است. همچنین انجمن حمایت از کودکان کار و خیابان نیز با اعلام آماری، تاکید می‌کند که بیش از ۳۲ درصد کودکان کار، مورد آزار جسمی، روحی و جنسی قرار می‌گیرند، علاوه بر آن «طبق پژوهشی که در زمینه نرخ ابتلا به ایدز در کودکان کار، از سوی دکتر محرز- استاد دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی- انجام شده، نرخ ابتلای کودکان کار و خیابان به ایدز 4/5 درصد است و این نرخ نسبت به نرخ ابتلا به ایدز در جامعه که ۰/۱درصد است، ۴۵ برابر محسوب می‌شود. 72درصد این کودکان بی‌سواد و کم‌سواد هستند، یعنی در حد ابتدایی سواد دارند و ۱۷ درصد کودکان کار و خیابان‌ در تهران اصلا مدرسه نرفته‌اند و این بی‌سوادی و کم‌سوادی در فرآیند زندگی این افراد تاثیر سوء دارد.

صاحب‌نظران اجتماعی می‌گویند رشد تورم و بحران‌های اقتصادی، موجب فقیرتر شدن خانواده‌های ضعیف می‌شود و این روند از مهم‌ترین عوامل ورود کودکان به بازار کار به شمار می‌رود. درحقیقت، افزایش فقر، به تبع بحران‌های اقتصادی، ورود کودکان به خیابان‌ها را افزایش می‌دهد. براساس آماری که از سوی سازمان بهزیستی منتشر شد، در مجموع 80درصد کودکان خیابانی، کودکان کار هستند که به علت فقر اقتصادی خانواده‌ها، مجبور به کار در خیابان هستند و بیشتر آنها در استان‌های خراسان، تهران، لرستان و کردستان به سر می‌برند.90درصد این کودکان دارای والدین هستند، 80درصدشان مهاجرند که 42 درصد از این میزان از روستاها و شهرهای دیگر کشور و 38 درصد از کشورهای دیگر آمده‌اند و از نظر جنسیت نیز 78 درصد آنها مذکر و در فاصله 5 تا 18 سالگی قرار دارند.

استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است

ارسال نظر


آخرین موضوعات