کد خبر: 8442 | تاریخ انتشار: ۰:۰۱:۵۶ - سه شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۲ | ۱ نظر | |

آسیب شناسی مراسم عزاداری با تأکید بر مصرف لوازم آرایشی

مصاحبه با دکتر محمد رحیمی؛ آسیب شناس اجتماعی

رادبه پرنده؛ کارشناس ارشد پژوهشگری اجتماعی

محمد رحیمی؛

مراسم عاشورا، به عنوان یک کنش جمعی مذهبی نقش مهمی در حیات اجتماعی جامعه ایران داشته ولی امروزه در این مناسک دینی آسیب های اجتماعی چندی وارد شده است که یکی از این آسیب ها، مصرف لوازم آرایشی و خودنمایی در میان نسل جوان جامعه ایرانی است. عزاداری در میان این نسل تبدیل به یک عادت اجتماعی و زمینه ای برای خودنمایی و تظاهر شده است. این نسل سعی دارند در این مراسم با انواع آرایش و پوشش های نابهنجار خود را در آیینه دیگران بهتر جلوه داده و نگاه دیگران را به خود معطوف سازند. این نسل متأسفانه فلسفه عزاداری و حضور در این مراسم را فراموش کرده و این فضا را محیط مناسبی می دانند و در آن با انواع نقاب ها نقش آفرینی می کنند. جلب توجه جنس مخالف آسیب جدی بر عزاداری در میان این قشر از جامعه است و من جامعه شناس نگران از ادامه وضع موجود هستم. نگاه به گذشته تاریخی کشورمان نشان می دهد این مراسم در بین نسل های گذشته ما از چه اهمیتی برخوردار بوده و ارزشهای اخلاقی و دینی به جای ظاهر و سیمای افراد در این مراسم نمود پیدا میکرد. امروزه تجمل گرایی و خودنمایی یکی از اصلی ترین صفات عزاداری نسل جدید شده است. در جامعه ایرانی ما با با پدیده ای به نام شکاف نسلی رو به رو هستیم. ارزشهای نسل انقلاب با ارزشهای نسل بعد از جنگ تفاوت زیادی کرده است. ارزشهای نسل جدید در حال تغییر است به تبع، آن مراسم عزاداری این نسل متفاوت از نسل قبلی می شود.24661

استفاده نسل جدید در این روزها از انواع لوازم آرایشی موضوعی عادی برای پسران تبدیل شده است. پسرانی که حاضرند ساعت‌ها در سالن‌های آرایش مردانه وقت بگذارند تا در نهایت زمانی که از سالن بیرون می‌آیند بیشتر ظاهری دخترانه داشته باشند تا مردانه. این بدان معناست که مسائلی که در گذشته به عنوان ضد ارزش محسوب می شد امروزه برای نسل جدید تبدیل به ارزش شده است و تداوم این جریان ضربه های سنگینی به فرهنگ، سنت ها، ارزشها و هنجارهای یک جامعه خواهد زد. مدل‌های مختلف، جوانان را تقریبا پوچ، بی‌هویت و غیرمتعهد کرده است و بایستی مسئولان فرهنگی واجتماعی و حتی اقتصادی به خوبی وضعیت موجود را درک کنند، برنامه هایی برای تغییر نگرش های نسل جدید ارائه دهند و شرایط اجتماعی مناسبی فراهم کنند که در آن ارزشهای دینی و اخلاقی اشاعه داده شود.

حضور نسل جوان با آرایش های مختلف در مراسم عزاداری نشان می دهد برداشت از خود در بین جوانان تغییر کرده است، نسل جدید از نشان دادن “خود موجود خویش” واهمه دارد و سعی دارد “خود وانمودی خویش” را جلوه دهد و این باعث تناقض در زندگی اجتماعی آنها می شود. زندگی برای آنها تبدیل به صحنه تئاتری می شود و مجبور می شوند خود را در محیط های مختلف با ظواهری متفاوت نشان دهند. صحنه عزاداری برای این قشر صحنه تئاتر شده و همه سعی می کنند با انواع آرایش تصویر مطلوب تری از خود به جای بگذارند و توجه جنس مخالف را به خود جلب کنند.

متأسفانه نسل جوان جامعه ما دچار پدیده بحران هویت شده است و این بدان علت است که منابعی که این نسل باید از طریق آن با ارزشها و هنجارها آشنا شود دچار اختلال کارکردی است. نهادهای مسئول جامعه پذیری (خانواده، رسانه های جمعی، نظام آموزشی، دین و …) کارکردهای خود را به درستی انجام نمی دهند و در کارکرد این نهادها اختلال ایجاد شده است. این نهادها باید جوانان را با ارزشها و هنجارهای دینی آشنا سازند، فلسفه عزاداری را برای آنها بازگو کنند و به اشاعه هنجارهای دینی بپردازند، این امر سبب نهادینه شدن ارزشهای دینی در ذهن جوانان می شود و باعث می شود هویت واحدی کسب کنند.

رادبه پرنده؛

محرم : نماد ها و نشانه ها ، از واقعیت دیروز تا خاطره فردا

آمار ها حاکی از این است که در ماه های رمضان ، محرم و صفر آمار جرم و جنایت کاهش پیدا می کند و این ناشی از این مطلب می باشد که ارزش های دینی و مذهبی نقش بسیاری در جلوگیری از نا هنجاریها داشته اند. بهتر است این مسئله را از دید انسانی و نمادهای محرم نگاه کنیم ، از زمانهای گذشته بسیار شنیده ایم که افرادی در ایام محرم نقش های بسیاری را بر عهده می گرفته اند ؛ مردانی با تجربه نقش رهبری هیئت را بر عهده می گرفته اند و کارهای مربوط به ایام عزاداری که شامل دسته های عزاداری ، آماده کردن اسباب عزاداری ، مقدمات پخت غذا و نحوه پخش آن ، دعوت از مداح و … را با کمک هم انجام می داده اند و زنان نیز در تکیه ها و حسینیه ها کارهای مربوط به آنها را انجام می داده اند.همین مردان و زنان در ایام محرّم تبدیل به نشانه هایی از محرم شده بودند و این نشانه ها وسیله ارتباط و اتصال مردم عادی با محتویات ذهنی خود در رابطه با محرم و عزاداریها بوده اند.پس این نشانه ها نمادهایی مقدس از سوی مردم و جامعه به شمار می رفته اند و دارای تقدس خاصی از دید عموم مردم بوده اند.بهتر است به زمان حال برگردیم و دنبال این نشانه ها در زمان فعلی باشیم تا ببینیم نمادهای ارتباطی با مراسم عزاداری حسینی در چه وضعیتی به سر می برند. برای این کار اول به حسینیه ها سری می زنیم ، مکانهایی که کماکان توسط با تجربه های هر محله و هر شهر اداره می شوند و نظم و انظباط خاصی در بین آنها برقرار است. در مرحله بعد به دسته های عزاداری سری می زنیم و با واقعیتی تلخ و یا شیرین مواجه می شویم ، نا همگونی در بین جمعیت حاضر موج می زند . عده ای میانسال با ظاهری ساده که نشان از ارزش های دهه های پیشین دارد و عده ای سالخورده با همان ظاهری که از آنها انتظار داریم و در بین اینها تعدادی جوان که اکثرشان با ریخت و قیافه ای آرایش شده که هیچ گونه نشان از عزادار بودن ندارد ، وجود دارند. در این بین با عده ای از دوستان هم صحبت می شوم و این مسئله را با آنها در میان می گذارم ، باز در میان دوستان کسانی هستند که با مثبت اندیشی خاصی این مسئله را به فال نیک گرفته و این چنین بیان می کنند که این مسئله نشان خوبی از پیوند جوانان Mihanstar.com-model-moo-moharramبا مدل های مختلف با مراسم عزاداری و ایام محرم است و باز برخی از دوستانمان هدف شرکت این چنین جوانانی را در مراسم عزاداری خودنمایی دانسته و صحبت از تغییر ارزش ها و کمرنگ شدن نقش عزاداری در چنین صحنه هایی می دانند.ولی در این بین بهتر است به اول مطلب باز گردیم و سوالاتی را این چنین مطرح کنیم که آیا در زمان حال نمادهای محرم تا چه حدی می توانند وسیله ارتباط مردم با معنویات باشند؟ کاهش آمار جرم و جنایت تا چه اندازه ای می تواند ارتباطی با مصرف لوازم آرایشی و بهداشتی در زمان حال و عدم مصرف آن در زمان گذشته داشته باشد؟

یکی از دلایل کاهش آمار جرم و جنایت به دلیل اعتقادات مردم به دین و مراسمات عزاداری بوده است ، به نظر شما تغییر نقش نمادهای ما در ایام محرم تا چه اندازه ای می تواند به این اعتقادات ضربه بزند؟

برای درک بهتر مصرف وسایل آرایشی و بهداشتی به چند مغازه مرتبط سری زده و با آنها در این مورد به گفت و گو نشستیم.همه آنها متفق القول بودند که بیشترین فروش را در ایام محرم و ده روز اول آن و در این ده روز بیشترین فروش را در شب تاسوعا داشته اند!!!

در پایان ،باز بهتر است به مسئله بحران هویت و تغییر ارزش ها و تغییر نگرش جوانان به ارزشها و هنجارها برگردیم و این مسئله بسیار مهم را خاطر نشان کنیم که با قطع شدن ارتباط بین نسلها ( شکاف نسلی) و تغییر در نشانه ها و نمادهای فرهنگی ( بحران هویت) و دوری از ارزش های دینی ( دین گریزی ) ، متأسفانه آمار های جرم و جنایت در این ایام نیز به مانند روزهای دیگر بالاتر رفته و دیگر ارزش و هنجاری برای محترم شمردن باقی نخواهد ماند.

منبع-وب سایت  تخصصی علوم اجتماعی

استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است


۱ دیدگاه مطلب براي " آسیب شناسی مراسم عزاداری با تأکید بر مصرف لوازم آرایشی " ارسال شده است.

  1. بهروز علائی :

    در بحث تغییر ارزشها این نکته باید اضافه گردد ،موقعی که نسل امروز ارزشها را که توسط برخی افراد نسل قدیم ضد ارزش شده است مشاهده میکنند به همین خاطر این نسل نمی خواهد با نسل قدیم در یک صف قرار بگیرند و موضوعی که بیشتر اینها را اذیت قرار میدهد تظاهر به ارزشی بودن برخی از افراد نسل قدیم است .زمانیکه ارزش بصورت ابزاری توسط برخی افراد نسل قدیم کارکرد داشته باشد و نفع ثانویه اش صرفا برای خود آن افراد تعلق گیرد، نتیجه اش تضا د ارزشی بین نسلی میگردد.
    نسل امروز شاید بهتر از برخی افراد نسل قدیم به ارزشها و عزاداریها پایبند باشند، اما نمی خواهند با آنان در یک شکل و دسته قرار گیرند،بنابر این موقعیکه یک پدیده ایی مورد بررسی و بحث قرار میگیرد باید تمامیت آن مورد بررسی قرار گیرد

ارسال نظر


آخرین موضوعات