کد خبر: 968 | تاریخ انتشار: ۱۳:۵۵:۴۴ - سه شنبه ۲۰ دی ۱۳۹۰ | بدون نظر | |

ازدواج موقت سیاه، سفید،‌ خاکستری

ازدواج موقت اسم قشنگ شده صیغه است و از آنجا که در عرف ما کلمه صیغه و صیغه شدن بار منفی دارد در سالهای اخیر عبارت ازدواج موقت از بار منفی آن کم کرده است. اما بحث این گزارش تایید و یا رد این امر نیست بلکه می‌خواهد به بررسی موضوعی بپردازد که شاید دغدغه بعضی‌ها باشد. در ازدواج موقت اگر اخلاقیات زیر پا گذاشته شود آنوقت مشکلات یکی پس از دیگری نمایان می‌شود.اما مساله اینجاست که اخلاقیات هم امری نسبی است و اگر مساله‌ای در جامعه‌ای مثل تهران ضد اخلاق و نا هنجار نباشد دلیل بر آن نیست که همان مساله در یک شهر کوچک هم منافاتی با اخلاق نداشته باشد.
ازدواج موقت امر مشروعی است که در فقه اسلامی به عنوان «متعه‏» معروف شده است، به این ترتیب ازدواج، دو گونه است، ازدواج دائم که وقت و زمان آن نامحدود است و ازدواج موقت که مدت آن با توافق طرفین تعیین می‏گردد.
این ازدواج با ازدواج دائم در بسیاری از مسائل شباهت دارد از جمله مساله مهریه، خالی بودن زن از هر گونه مانع، و احکام مربوط به فرزندانی که از این ازدواج متولد می‏شوند که با فرزندان ازدواج دائم هیچ تفاوتی ندارد، نگهداشتن عده بعد از جدایی، اینها همه نزد ما جزء مسلمات است، به تعبیر دیگر عقد موقت (متعه) یک نوع ازدواج است، با تمام ویژگیهایش. البته تفاوتهایی میان عقد موقت و دائم وجود دارد از جمله این که در عقد موقت نفقه زن بر شوهر واجب نیست، و دو همسر از همدیگر ارث نمی‏برند (ولی فرزندان آنها از پدر و مادر و یکدیگر ارث می‏برند).
آنچه یک زن تجربه کرده است
زن جوان تقریبا 32 ساله است.می گوید در سن 14 سالگی ازدواج کردم و از شهرستان به تهران آمدم اما شوهرم که بسیار مسن‌تر از من بود معتاد شد و من در سن 19 سالگی با یک پسر یک و نیم ساله مجبور شدم از همسرم طلاق بگیرم. در شهرستان ما طلاق بسیار نا پسند است و هنوز هم که هنوز است به یک زن مطلقه نگاه خوبی ندارند.من نتوانستم به شهرستان برگردم تصمیم گرفتم در تهران بمانم و با پسرم زندگی کنم. در سالهای اول زندگی اوضاع و احوال بسیار بدی داشتم.نه کاری بلد بودم و نه جایی را می‌شناختم.حتی درس نخوانده بودم و نمی‌دانستم با یک پسر کوچک چه باید بکنم.اتاقی را در یکی از محله‌های پایین شهر اجاره کردم در یک حیاط بزرگ که پر از اتاق بود و صاحبخانه هر اتاق را به فردی اجاره داده بود و من یک زن 19 ساله با یک بچه کوچک مجبور بودم در این خانه زندگی کنم.همان زمان نیز منشی یک دکتر شدم و بچه ام را از صبح به همسایه‌ها می‌سپردم و خودم سر کار می‌رفتم. یک روز عصر از سر کار که برگشتم با فرزندم داخل حیاط بودم که ناگهان صدایی شنیدم و متوجه شدم سقف اتاق من ریخته است و خدا رحم کرد که پسرم را از اتاق بیرون آورده بودم.دوباره بی خانمان شدم.با کمک اهالی وروحانی مسجد 500 هزار تومان جمع شد و من توانستم اتاق دیگری اجاره کنم.خلاصه در این رفت و آمد‌ها با مردی آشنا شدم که بسیار ثروتمند بود.او به من پیشنهاد ازدواج موقت داد.در حالیکه 18 سال از من مسن‌تر بود اما من چاره‌ای نداشتم و باید خودم و فرزندم را از آن وضعیت نجات می‌دادم. بنابراین قبول کردم و او ما را به منزل کوچکی برد که برایمان اجاره کرده بود.چندین سال به همین شکل گذشت تا این که من باردار شدم اما به محض این که آن مرد فهمید باردار هستم مخالفت‌هایش با من شروع شد چرا که خانواده‌اش متوجه می‌شدند که زن دوم دارد.اول به من پیشنهاد پول داد که پول بگیرم و بچه را سقط کنم اما وقتی دید راضی نمی‌شوم شروع کرد به تهمت زدن و فحاشی کردن و کتک زدن من. اما خدا خواست و این بچه سالم ماند.بعد از بدنیا آمدن بچه حاضر نبود شناسنامه بگیرد و می‌گفت باید تست DNA بگیرم شاید این بچه من نباشد.من در کمال صبوری قبول کردم اما باور نمی‌کرد، مردی که سالها با من بود چنین تهمتی به من بزند.بعد از انجام تست برای بچه‌اش شناسنامه گرفت اما صیغه‌ام را فسخ کردم و دیگر حتی حاضر نیستم ببینمش.اکنون خودم شاغل هستم و او ماهی 150 هزار تومان نفقه بچه‌اش را می‌دهد.
مرد جوان دیگری نیز می‌گوید من از موافقان ازدواج موقت هستم چرا که هستند جوانانی که امکان ازدواج ندارند و نمی‌خواهند هم گناه کنند باید ازدواج موقت داشته باشند.باید تابوی ازدواج موقت در جامعه شکسته شود.چرا خانواده‌ها اینقدر نگاه منفی به ازدواج موقت دارند و حاضرند پسرشان دوست دختر داشته باشد گناه کند اما یک ازدواج موقت نداشته باشد از طرف دیگر خانواده‌های دختر‌ها هم همینگونه هستند.دختری که سالها گذشته است و همسری ندارد آیا باید همچنان تا آخر عمرش منتظر باشد که کسی بیاید و با او ازدواج کند؟چرا پدران چنین دخترانی حاضر نیستند دخترانشان ازدواج موقت داشته باشند.
کارشناسان چه می‌گویند؟
اما دکتر مصطفی اقلیما نظر دیگری دارد وی می‌گوید:اغلب مسئولان راه حل ازدواج موقت را برای حل مساله ازدواج مطرح می‌کنند که این اصلا درست نیست کدامیک از مسئولان حاضر است دخترش را به عقد موقت مردی در آورد.
دکتر مریم یوسفی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد به خبرنگار ما می‌گوید:مخالف صددر صد ازدواج موقت هستم چرا که ازدواج موقت همان طور که از اسمش پیدا است موقت است ونگاه مرد به آن یک نگاه موقتی و گذرا است.هیچ مردی غیرت و تعصبی که نسبت به ازدواج دائمش دارد نسبت به ازدواج موقتش ندارد چرا که معتقد است این یک امر موقتی است و هر زمان بخواهد می‌تواند برود و یک فرد دیگری را انتخاب کند.
وی می‌افزاید:همین امر سبب می‌شود یک مرد در سال بتواند 10 مورد ازدواج موقت داشته باشد و این یعنی نگاه ابزاری کردن به زن.ابزاری برای لذت بردن.در حالیکه زن ابزار نیست.زن کالا نیست که هرکسی بخواهد او را به قیمتی بخرد و سپس دور بیندازدش.شان زن بسیار بالا است و زن خودش باید برای خودش شان قایل باشد.این جامعه شناس خاطر نشان می‌سازد:هر چند معتقدم برخی زنان خودشان به این امر دامن می‌زنند و شاید علت عمده آن مشکلات اقتصادی باشد.
دکتر یوسفی می‌گوید:به لحاظ عاطفی مردی که می‌خواهد ازدواج موقت داشته باشد باید بداند که اگر همسر اولش این مساله را متوجه شود حتما جدا می‌شود البته شاید استثنائاتی هم باشد امااکثرا زنان حاضر نیستند شوهرشان این کار را بکند.پس می‌بینید کانون گرم یک خانواده که شاید سالها عمر داشته باشد به آسانی تحت تاثیر قرار می‌گیرد و زحمات چندین ساله مرد و زنی که خانواده‌ای را تشکیل داده‌اند به باد می‌رود.حتی اگر طلاق رسمی نباشد طلاق عاطفی حتما رخ می‌دهد و این برای بچه‌ها بسیار آسیب زا است.
اما دکتر مجید ابهری آسیب شناس اجتماعی نظر دیگری دارد. وی به خبرنگار ما می‌گوید:اتفاقا ازدواج موقت یکی از راه‌ های کاهش آسیبهای اجتماعی است.ما اکنون با افزایش آمار طلاق و بیوه‌های جوان مواجه هستیم که گاهی بچه‌های رهیافت، سقط جنین و یا حتی ازدواج‌های مجدد نامناسب همه حاصل آسیبی به نام طلاق هستند که ازدواج موقت می‌تواند همه آنها را حل کند.
وی می‌افزاید:گاهی رابطه عاطفی که بین طرفین پیش می‌آید سبب می‌شود که این ازدواج موقت تبدیل به ازدواج دائم شود و رد ازدواج موقت دلیل بر روشنفکری نیست بلکه شاید نشانه ضعف اطلاع رسانی باشد.
ابهری می‌گوید:هرچند ازدواج موقت گاهی مورد سوءاستفاده مردان هوسرانی قرار می‌گیرد که باعث می‌شود کل ماجرا زیر سوال برود اما این امر واقعا برای جوانانی که امکان ازدواج دادیم ندارند و یا مردانی که همسرشان دچار مشکلات فیزیکی هستند و نمی‌توانند و ظایف زناشویی را انجام دهند بسیار مناسب است.
وی می‌گوید:من با هرزگی و تنوع طلبی در این مساله بسیار مخالف هستم اما اگر ازدواج موقت درست صورت بگیرد دیگر ما با مساله‌ای به نام کودکان مجهول الهویه مواجه نخواهیم بود و رسانه‌های گروهی نقش مهمی در ترویج درست این مساله دارند.
سید مهدی اعتمادی آسیب شناس در گفتگو با برنا درباره ازدواج موقت گفت: ازدواج موقت بحثی است که در دوره صدر اسلام به دلایل خاص اجتماعی و فرهنگی آن زمان و جنگ‌هایی که در آن برهه زمانی صورت می‌گرفته، کارکرد داشته، ولی در جامعه ما آسیب‌های ازدواج موقت کمتر از کارکردهای آن نیست.
وی تصریح کرد: وقتی مرد ایرانی خود را آزاد می‌بیند که در کنار خانواده و همسر دایم خود می‌تواند با خانم‌های دیگر ارتباط داشته و حکم ازدواج موقت را داشته باشد؛ این مورد یکی از آسیب‌های این مسأله است. از این حیث که پیوند عاطفی‌اش با همسر اول خدشه دار شده و متزلزل می‌شود.
اعتمادی افزود: اگر چه امر ازدواج موقت یک امر مشهود است و نظر شارع ممکن بوده و بر امکان آن حکم داده نه برلزوم آن؛ اما پیامدها و کارکردهایی برای روابط خانوادگی عنوان شده که در صورت عدم توجه به این موارد و ترویج نادرست این مساله، کانون خانواده‌ها آسیب می‌بیند.
اعتمادی در مورد ثبت نشدن ازدواج موقت در مجلس گفت: در این‌باره 2 مبحث مطرح می‌شود؛ یکی بحث شرعی بودن ازدواج موقت است که ادله ی شارع در این مسأله تمام است و نمی‌توان خدشه‌ای به آن وارد کرد و این مساله را رد کرد. اما نکته‌ای که در این‌باره به نظر می‌آید این است که این ادله دلیل بر امکان این امر است نه دلیل بر لزوم آن. یعنی در هر دوره‌ای بر حسب شرایط، شارع این امکان را فرض کرده و این شخص مجتهد است که باید برحسب شرایط برداشت کند.
اما با توجه به شرایط فعلی ایران به نظر می‌رسد که روابط فرهنگی و هنجارهای غالب در خانواده ایرانی، اقتضا می‌کند خانواده‌ها بر پایه روابط صمیمی و عاطفی بین زوجین، تک همسری باشند. به همین دلیل برای چنین بحثی به لحاظ حقوق در مجلس به نظر می‌آید که اگر هم قرار است ازدواج موقت تایید شود، باید یک سری شرایط و لزومات یا یک سری ضرورت‌ها و تبصره‌هایی قائل شوند که از آسیب‌های آن جلوگیری شود.
وی همچنین خاطر نشان‌کرد: بندهای قانونی صرفاً نباید در محدوده حکم شرعی دیده شود، بلکه باید در محدوده شرایط اجتماعی باشد و اینکه صدور حکم شرعی در چه شرایطی صورت گرفته، نقش مجتهدین خیلی تعیین کننده خواهد بود؛ یعنی اینکه باید در نظر گرفت شرایط حکم فعلی اقتضای وی را دارد یا خیر و به نظر می‌رسد که اگر اصل و امکان آن قابل خدشه نیست، اما ضرورت‌هایی وجود دارد که می‌تواند دامنه آسیب را برای خانواده ایرانی کمتر کند.
اعتمادی در ادامه خاطرنشان کرد: نظر قریب به اتفاق بانوان ایرانی در مورد ازدواج موقت منفی است و برعکس نظر مردان ایرانی در این رابطه مثبت است و این هم به این دلیل است که عده‌ای از مردان که ازدواج موفقی نداشته‌اند و یا تعدادی از جوانان که شرایط ازدواج را ندارند با این امر، راه فراری پیدا می‌کنند برای خلاص شدن از مسأله‌ای که ایجاد شده است. اما در کل به نظر می‌آید که اکثر خانواده‌های ایرانی این مسأله را نمی‌پسندند.
وی در مورد این مساله که عده‌ای ازدواج موقت را خیانت به همسر اول و دایم تلقی می‌کنند، گفت: خیانت در این مسأله مصداق متفاوتی دارد و لزوماً نمی‌شود ازدواج موقت را خیانت به همسر اول فرض کرد و اگر از نظر جامعه شناسی بحث شود، باید گفت که فرهنگ غالب و نرمال خانواده‌های ایرانی چنین مسأله‌ای را نمی‌پسندد و اینکه بگوییم شخصی که مرتکب چنین امری شده، خائن است بار ارزشی داشته و نمی‌توان با نظر شخصی در مورد آن اظهارنظر کرد.
این جامعه شناس افزود: در لایحه‌ای که در اینباره در مجلس مطرح شد؛ بحث اجازه از همسر اول هم لحاظ شد که می‌تواند به صورت قانونی و محضری مجوزی باشد برای اینکه مرد بتواند این عمل را انجام دهد. وی در پایان تاکید کرد: در صورتی که ازدواج موقت با اجازه همسر اول باشد، مانعی ندارد.
تهیه کننده : مریم نوروزی
استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است

ارسال نظر


آخرین موضوعات